Nie ma polskiej ustawy, a deklaracja zgodności obowiązuje już dziś

Rozporządzenie unijne nie czeka na polski Sejm

PPWR to rozporządzenie, nie dyrektywa. Różnica jest prawna i ma dla Was konkretne skutki. Dyrektywę trzeba przepisać na krajową ustawę, żeby zaczęła obowiązywać. Rozporządzenie wiąże w całości i jest stosowane bezpośrednio we wszystkich krajach Unii, bez żadnego kroku pośredniego (art. 71).

Rozporządzenie weszło w życie 11 lutego 2025 roku, a jego stosowanie zaczęło się 12 sierpnia 2026 roku (art. 71 akapit drugi). Od tego dnia działają przepisy o wytwórcy, procedurze oceny zgodności, deklaracji i dokumentacji technicznej, obowiązkach importera i dystrybutora oraz nadzorze rynku. Nie trzeba do tego żadnej polskiej ustawy.

Gdzie jest polska ustawa

Projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych nosi numer UC100. Miał wejść w życie razem z PPWR, 12 sierpnia 2026 roku. Ten termin minął bez uchwalenia ustawy.

Pod koniec września 2026 roku projekt wciąż jest na etapie wewnętrznych uzgodnień rządowych: konsultacji publicznych, opiniowania i komitetów. Nie trafił jeszcze do Sejmu. Przed Sejmem czeka go jeszcze Komisja Prawnicza, Stały Komitet Rady Ministrów i Rada Ministrów.

We wrześniu 2026 roku Komitet do Spraw Europejskich skierował projekt dalej razem z protokołem rozbieżności, w którym kilka ministerstw i Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zgłosiło sprzeczne stanowiska, między innymi w sprawie tego, kto ma być organem nadzoru rynku dla PPWR. Dopóki ta sprzeczność się nie rozstrzygnie, trudno mówić o szybkim terminie uchwalenia.

Czego brak ustawy nie zwalnia

To jest najważniejsza część tego artykułu, bo tu najczęściej się mylicie. Poniższe obowiązki wynikają wprost z rozporządzenia i działają od 12 sierpnia 2026 roku, niezależnie od stanu polskiej ustawy.

• Obowiązek ustalenia, czy jesteście wytwórcą opakowania w rozumieniu PPWR (art. 3).
• Obowiązek przeprowadzenia oceny zgodności i sporządzenia dokumentacji technicznej przed wprowadzeniem opakowania na rynek (art. 15 ust. 2).
• Obowiązek podpisania deklaracji zgodności UE według wzoru z załącznika VIII (art. 39).
• Obowiązek pokazania dokumentacji i deklaracji organowi na jego żądanie w ciągu 10 dni (art. 15 ust. 10).
• Obowiązek przechowywania dokumentacji i deklaracji przez 5 lat, a przy opakowaniach wielokrotnego użytku przez 10 lat (art. 15 ust. 3).
• Limity metali ciężkich i PFAS w opakowaniach do kontaktu z żywnością, które obowiązują od 12 sierpnia 2026 roku wprost z rozporządzenia (art. 5 ust. 4 i 5).

Co faktycznie zależy od polskiej ustawy

Są trzy rzeczy, których rozporządzenie samo nie załatwia i które musi dopiero ustalić polskie prawo.

• Kto jest organem nadzoru rynku dla PPWR w Polsce. Projekt proponuje wojewódzkiego inspektora Inspekcji Handlowej, a Prezes UOKiK się temu sprzeciwia i chce Inspekcji Ochrony Środowiska. Dopóki spór trwa, nie ma wskazanego organu, który systemowo kontrolowałby deklaracje i dokumentację PPWR w Polsce.
• Jakie kary krajowe grożą za brak deklaracji czy dokumentacji. To ma ustalić ustawa, a rozporządzenie tylko wyznacza państwom termin na jej wprowadzenie: 12 lutego 2027 roku (art. 68 ust. 1 i 3). Do tego dnia brak polskich kar pieniężnych za PPWR jest zgodny z rozporządzeniem, nie jest luką.
• Los starej ustawy o gospodarce opakowaniami z 2013 roku, w tym systemu BDO i opłaty produktowej. Projekt UC100 ma ją uchylić, ale na razie ona wciąż obowiązuje równolegle.

Co to oznacza w praktyce

Brak kar krajowych nie znaczy brak konsekwencji. Rozporządzenie 2019/1020 o nadzorze rynku obejmuje PPWR i daje organom prawo żądać dokumentów, nakazać wycofanie opakowania z rynku albo zakazać jego udostępniania, zanim jeszcze zadziała jakakolwiek kara pieniężna. To jest tryb korekcyjny, nie karny, ale dla firmy oznacza to samo: przestój i koszty.

Na granicy działa to już dziś bez żadnej polskiej ustawy. Organy celne mogą zatrzymać towar wprowadzany z kraju trzeciego, jeśli brakuje wymaganej dokumentacji. To ryzyko dotyczy wprost firm, które importują gotowe produkty albo opakowania spoza Unii.

Sprzedaż za granicę ma własne ryzyko. Deklaracja zgodności musi być w języku kraju, w którym opakowanie jest sprzedawane. Niemcy czy Francja mogą już dziś mieć wyznaczony organ nadzoru i własne zasady egzekwowania. Brak polskiej ustawy nie chroni Was tam.

Stara ustawa o opakowaniach z 2013 roku wciąż działa i wciąż można dostać za jej naruszenie karę, tylko że z innego tytułu niż PPWR: za brak wpisu do BDO albo za nieprawidłową opłatę produktową. To łatwo pomylić z karami za PPWR, a to dwa osobne reżimy prawne.

Co z tym zrobić już teraz

Czekanie na ustawę nic nie daje, bo obowiązek deklaracji i dokumentacji nie jest od niej zależny. Jedyne sensowne podejście to przygotować dokumentację tak, jakby kontrola mogła przyjść jutro, bo formalnie już może.

Ustalcie najpierw, czy jesteście wytwórcą w rozumieniu PPWR. Potem skompletujcie dokumentację i deklarację zgodną z załącznikami VII i VIII. Śledźcie też, co dzieje się z projektem UC100, bo zmieni się organ kontrolny i wysokość kar, ale nie zmieni się to, że dokumentacja musi już być gotowa.